Аляхновіч Францішак Каралевіч (1883) - Гісторыя версій

Bahach: /* Біяграфія */

2017-10-07T19:20:29Z

‎Біяграфія

Bahach: /* Біяграфія */

2017-06-02T18:57:00Z

‎Біяграфія

Bahach: /* Біяграфія */

2017-06-02T18:06:00Z

‎Біяграфія

Bahach на 00:00, 30 мая 2017

2017-05-30T00:00:56Z

Bahach: /* Біяграфія */

2017-05-29T23:59:40Z

‎Біяграфія

Bahach: Новая старонка: '{{Шаблон:Фармуляр |фотаздымак=Aliakhnowicz Franciszak.jpg |подпіс да фатаграфіі=Францішак Аляхновіч, 192...'

2017-05-29T23:56:56Z

Новая старонка: '{{Шаблон:Фармуляр |фотаздымак=Aliakhnowicz Franciszak.jpg |подпіс да фатаграфіі=Францішак Аляхновіч, 192...'

Новая старонка

{{Шаблон:Фармуляр
|фотаздымак=Aliakhnowicz Franciszak.jpg
|подпіс да фатаграфіі=Францішак Аляхновіч, 1921 г.
|дата нараджэння=09.03.1883
|варыянты імя=Аляхновіч-Алекна
|месца нараджэння=Віленская губеря (Літва), г. Вільня
|пол=мужчына
|адукацыя=няск. вышэйшая
|прафесія / месца працы=Літаратурны кіраўнік у БДТ-2, г. Віцебск
|дата смерці=03.03.1944
|месца смерці=г. Вільня
|крыніцы дадзеных=[http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i?id=19219 Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, т. I];
|дата арышту 1=01.01.1927
|прысуд 1=10 гадоў
|месца адбываньня 1=выспа Салаўкі
|дата вызвалення 1=09.1933
|падставы вызвалення 1=Абмен на вязня польскай турмы Браніслава Тарашкевіча
}}

[[Катэгорыя:Фотаздымкі]]
[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]

==Біяграфія==

@@ Радок 35: / Радок 35: @@
 [[File:Aliakhnowicz Franciszak 3.jpg|250px|справа|Вокладка 1-га выдання кнігі «У капцюрох ГПУ»]]
-У лістападзе 1926 г. прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, застаўся ў Савецкай Беларусі і ўладкаваўся працаваць літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. І ўжо 1 студзеня 1927 г. быў арыштаваны. Атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У верасні 1933 г. адбыўся абмен Аляхновіча савецкімі ўладамі на вязня польскай турмы Браніслава Тарашкевіча.
+У лістападзе 1926 г. прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, неўзабаве атрымаў савецкае грамадзянства і ўладкаваўся працаваць літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. І ўжо 1 студзеня 1927 г. быў арыштаваны. Атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У верасні 1933 г. адбыўся абмен Аляхновіча савецкімі ўладамі на вязня польскай турмы Браніслава Тарашкевіча.
 Пасля вяртання ў Вільню напісаў свой самы вядомы твор — успаміны пра знаходжанне ў савецкі лагерах «У капцюрох ГПУ», які быў перакладзены на большасць еўрапейскіх моваў. У канцы 1937 г. выйшаў і беларускі варыянт кнігі.
 У сакавіку 1944 г. Францішах Аляхновіч быў застрэлены на сваёй кватэры ў Вільні. Дагэтуль невядом, хто спрычыніўся да гэтага забойства. Па адной версіі яго забілі савецкія дыверсанты, засланыя з-за лініі фронту. Па іншай - вайскоўцы Арміі Краёвай.

@@ Радок 37: / Радок 37: @@
 У лістападзе 1926 г. прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, застаўся ў Савецкай Беларусі і ўладкаваўся працаваць літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. І ўжо 1 студзеня 1927 г. быў арыштаваны. Атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У верасні 1933 г. адбыўся абмен Аляхновіча савецкімі ўладамі на вязня польскай турмы Браніслава Тарашкевіча.
-Пасля вяртання ў Вільню напісаў свой самы вядомы твор — успаміны пра знаходжанне ў савецкі лагерах «У капцюрох ГПУ», які быў перакладзены на моваў. У канцы 1937 г. выйшаў і беларускі варыянт кнігі.
+Пасля вяртання ў Вільню напісаў свой самы вядомы твор — успаміны пра знаходжанне ў савецкі лагерах «У капцюрох ГПУ», які быў перакладзены на большасць еўрапейскіх моваў. У канцы 1937 г. выйшаў і беларускі варыянт кнігі.
-Вядома, такая актыўнасць Францішка Аляхновіча не магла застацца незаўважанай НКВД. У сакавіку 1944 г. ён быў застрэлены на сваёй кватэры савецкімі дыверсантамі, засланымі з-за лініі фронту.
+У сакавіку 1944 г. Францішах Аляхновіч быў застрэлены на сваёй кватэры ў Вільні. Дагэтуль невядом, хто спрычыніўся да гэтага забойства. Па адной версіі яго забілі савецкія дыверсанты, засланыя з-за лініі фронту. Па іншай - вайскоўцы Арміі Краёвай.

@@ Радок 26: / Радок 26: @@
 ==Біяграфія==
 [[File:Aliakhnowicz Franciszak 2.jpg|250px|справа|Сыны Францішка Аляхновіча Юрка (справа) і Казік (злева) у часе яго ссылкі на Салавецкіх астравах ]]
-Аляхновіч-Алекна; псеўданімы і крыптанімы: А-віч; Ф.А.; Ф.О.; Фр.; Я.Монвід; І.Монвід; Ю.Монвід; 9.3.1883, Вільня — 3.3.1944, Вільня, драматург, тэатральны дзеяч, публіцыст. З дзяцінства выхоўваўся ў артыстычным асяроддзі: бацька працаваў скрыпачом у тэатры. Сістэматычнай агульнай адукацыі не атрымаў, хоць і рабіў некалькі спроб вучыцца ў Віленскай гімназіі, Віленскай хімічна-тэхнічнай школе і ў Кракаўскім ун-це. У 1904 паступіў у Варшаўскую драматычную школу, пасля сканчэння якой у 1907 вандраваў з трупай акцёраў. У 1908 вярнуўся ў Вільню, дзе ўладкаваўся рэпарцёрам, пачаў выдаваць на польскай мове гумарыстычны час. «Perkunas». Тады ж далучыўся да бел. нацыянальнага руху. За публікацыю антыцарскага артыкула часопіс «Perkunas» быў закрыты, а рэдактар трапіў пад следства. Уцёк у Аўстра-Венгерскую імперыю, дзе працаваў акцёрам у Кракаве і ў польскіх тэатрах Галіччыны. У 1913 у Расійскай імперыі была аб’яўлена амністыя, і хоць пад яе трапляла толькі частка «злачынстваў» рэдактара час. «Perkunas», А. вярнуўся ў Вільню, дзе яго асудзілі на год астрога. Менавіта ў Лукішскай турме Вільні А. пачаў пісаць п’есы. У чэрв. 1918 перабраўся ў Мінск. Увесну 1919 вярнуўся ў Вільню і выдаваў час. «Беларускае жыццё», спрабаваў арганізаваць тэатр. Восенню 1919 зноў пераехаў у Мінск, дзе быў дырэктарам і рэжысёрам Беларускага тэатра, які субсідзіраваўся польскімі ўладамі. З ліп. 1920 у Вільні, у 1921—23 рэдагаваў газ. «Беларускі звон». Кніжка «Беларускі тэатр» (1924) засведчыла А. як першага бел. тэатразнаўца.
 [[File:Aliakhnowicz Franciszak 3.jpg|250px|справа|Вокладка 1-га выдання кнігі «У капцюрох ГПУ»]]
-У ліст. 1926 прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, застаўся ў Савецкай Беларусі; працаваў літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. Там і быў арыштаваны 1 студз. 1927; атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У вер. 1933 абменены ўладамі на вязня польскай турмы Б.Тарашкевіча. Пасля вяртання ў Вільню напісаў свой самы вядомы твор — успаміны пра знаходжанне ў сав. лагерах «У капцюрох ГПУ». Твор упершыню надрукаваны ў польскай віленскай газ. «S³owo»; рускі пераклад успамінаў апублікавала парыжская газ. «Возрождение». У 1935 у Вільні ўспаміны выйшлі асобнай кнігай на польскай мове пад назвай «Siedem lat w szponach G.P.U.» У 1937 у Варшаве выдадзены яшчэ адзін польскі варыянт кнігі пад назвай «Prawda o Sowietach». Твор перакладаўся на італьянскую мову («La verita sulla Russia Bolscevica») і на партугальскую ў Бразіліі («Sete annos nas garras sovieticas»). Украінскі пераклад друкавала газ. «Діло», рэдакцыя якой затым выпусціла ўспаміны асобнай кнігай «7 літ на Соловках». Толькі ў канцы 1937 аўтар здолеў выдаць кнігу на бел. мове. Вядома, такая актыўнасць А. не магла застацца незаўважанай НКВД. Калі ў 1940 у Вільню ўвайшлі савецкія войскі, то А. апынуўся на нелегальным становішчы. У час нямецкай акупацыі рэдагаваў газ. «Bie³aruski ho³as». У сак. 1944 застрэлены на сваёй кватэры савецкімі дыверсантамі, засланымі з-за лініі фронту. А. — аўтар 20 п’ес. Творы А. зноў пачалі друкаваць і ставіць на бел. сцэне ў 1990-х г.
+У лістападзе 1926 г. прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, застаўся ў Савецкай Беларусі і ўладкаваўся працаваць літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. І ўжо 1 студзеня 1927 г. быў арыштаваны. Атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У верасні 1933 г. адбыўся абмен Аляхновіча савецкімі ўладамі на вязня польскай турмы Браніслава Тарашкевіча.

← Папярэдн. версія		Версія ад 23:59, 29 мая 2017
Радок 21:		Радок 21:
	[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]		[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]

		+	==Біяграфія==
		+	[[File:Aliakhnowicz Franciszak 2.jpg\|250px\|справа\|Сыны Францішка Аляхновіча Юрка (справа) і Казік (злева) у часе яго ссылкі на Салавецкіх астравах ]]
		+	Аляхновіч-Алекна; псеўданімы і крыптанімы: А-віч; Ф.А.; Ф.О.; Фр.; Я.Монвід; І.Монвід; Ю.Монвід; 9.3.1883, Вільня — 3.3.1944, Вільня, драматург, тэатральны дзеяч, публіцыст. З дзяцінства выхоўваўся ў артыстычным асяроддзі: бацька працаваў скрыпачом у тэатры. Сістэматычнай агульнай адукацыі не атрымаў, хоць і рабіў некалькі спроб вучыцца ў Віленскай гімназіі, Віленскай хімічна-тэхнічнай школе і ў Кракаўскім ун-це. У 1904 паступіў у Варшаўскую драматычную школу, пасля сканчэння якой у 1907 вандраваў з трупай акцёраў. У 1908 вярнуўся ў Вільню, дзе ўладкаваўся рэпарцёрам, пачаў выдаваць на польскай мове гумарыстычны час. «Perkunas». Тады ж далучыўся да бел. нацыянальнага руху. За публікацыю антыцарскага артыкула часопіс «Perkunas» быў закрыты, а рэдактар трапіў пад следства. Уцёк у Аўстра-Венгерскую імперыю, дзе працаваў акцёрам у Кракаве і ў польскіх тэатрах Галіччыны. У 1913 у Расійскай імперыі была аб’яўлена амністыя, і хоць пад яе трапляла толькі частка «злачынстваў» рэдактара час. «Perkunas», А. вярнуўся ў Вільню, дзе яго асудзілі на год астрога. Менавіта ў Лукішскай турме Вільні А. пачаў пісаць п’есы. У чэрв. 1918 перабраўся ў Мінск. Увесну 1919 вярнуўся ў Вільню і выдаваў час. «Беларускае жыццё», спрабаваў арганізаваць тэатр. Восенню 1919 зноў пераехаў у Мінск, дзе быў дырэктарам і рэжысёрам Беларускага тэатра, які субсідзіраваўся польскімі ўладамі. З ліп. 1920 у Вільні, у 1921—23 рэдагаваў газ. «Беларускі звон». Кніжка «Беларускі тэатр» (1924) засведчыла А. як першага бел. тэатразнаўца.

−	~~==Біяграфія==~~	+	[[File:Aliakhnowicz Franciszak 3.jpg\|250px\|справа\|Вокладка 1-га выдання кнігі «У капцюрох ГПУ»]]
		+
		+	У ліст. 1926 прыехаў у Мінск на Акадэмічную канферэнцыю, застаўся ў Савецкай Беларусі; працаваў літаратурным кіраўніком у адкрытым БДТ-2 у Віцебску. Там і быў арыштаваны 1 студз. 1927; атрымаў 10 гадоў зняволення на Салаўках. У вер. 1933 абменены ўладамі на вязня польскай турмы Б.Тарашкевіча. Пасля вяртання ў Вільню напісаў свой самы вядомы твор — успаміны пра знаходжанне ў сав. лагерах «У капцюрох ГПУ». Твор упершыню надрукаваны ў польскай віленскай газ. «S³owo»; рускі пераклад успамінаў апублікавала парыжская газ. «Возрождение». У 1935 у Вільні ўспаміны выйшлі асобнай кнігай на польскай мове пад назвай «Siedem lat w szponach G.P.U.» У 1937 у Варшаве выдадзены яшчэ адзін польскі варыянт кнігі пад назвай «Prawda o Sowietach». Твор перакладаўся на італьянскую мову («La verita sulla Russia Bolscevica») і на партугальскую ў Бразіліі («Sete annos nas garras sovieticas»). Украінскі пераклад друкавала газ. «Діло», рэдакцыя якой затым выпусціла ўспаміны асобнай кнігай «7 літ на Соловках». Толькі ў канцы 1937 аўтар здолеў выдаць кнігу на бел. мове. Вядома, такая актыўнасць А. не магла застацца незаўважанай НКВД. Калі ў 1940 у Вільню ўвайшлі савецкія войскі, то А. апынуўся на нелегальным становішчы. У час нямецкай акупацыі рэдагаваў газ. «Bie³aruski ho³as». У сак. 1944 застрэлены на сваёй кватэры савецкімі дыверсантамі, засланымі з-за лініі фронту. А. — аўтар 20 п’ес. Творы А. зноў пачалі друкаваць і ставіць на бел. сцэне ў 1990-х г.

@@ Радок 20: / Радок 20: @@
 [[Катэгорыя:Фотаздымкі]]
 [[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]
 ==Біяграфія==