Чарнушэвіч Нічыпар Фёдаравіч (1900) - Гісторыя версій

Bahach на 21:17, 5 кастрычніка 2018

2018-10-05T21:17:35Z

Vadzim Urubleuski на 19:47, 5 кастрычніка 2018

2018-10-05T19:47:59Z

Vadzim Urubleuski на 19:46, 5 кастрычніка 2018

2018-10-05T19:46:05Z

Vadzim Urubleuski: /* Успаміны */

2018-10-05T17:39:17Z

‎Успаміны

Vadzim Urubleuski на 17:38, 5 кастрычніка 2018

2018-10-05T17:38:20Z

Bahach на 11:37, 3 студзеня 2018

2018-01-03T11:37:27Z

Bahach на 19:42, 2 мая 2017

2017-05-02T19:42:00Z

Bahach на 16:15, 30 красавіка 2017

2017-04-30T16:15:15Z

Bahach на 16:14, 30 красавіка 2017

2017-04-30T16:14:28Z

Bahach: Новая старонка: '{{Шаблон:Фармуляр |дата нараджэння=01.11.1900 |варыянты імя=Тодаравіч |месца нараджэння=Мінска...'

2017-04-30T16:13:17Z

Новая старонка: '{{Шаблон:Фармуляр |дата нараджэння=01.11.1900 |варыянты імя=Тодаравіч |месца нараджэння=Мінска...'

Новая старонка

{{Шаблон:Фармуляр
|дата нараджэння=01.11.1900
|варыянты імя=Тодаравіч
|месца нараджэння=Мінская губерня, Слуцкі павет (Мінская вобласць), мяст. Капыль
|пол=мужчына
|нацыянальнасць=беларус
|сацыяльнае паходжанне=сялянскае
|адукацыя=вышэйшая
|прафесія / месца працы=слухач Вышэйшых навукова-педагагічных курсаў пры 2-м Маскоўскім універсітэце
|дата смерці=18.02.1967
|месца смерці=БССР, г. Мінск
|месца пахавання=Беларусь, г. Мінск, усходнія могілкі
|крыніцы дадзеных=[http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19880 Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, т. II]
|дзе і кім арыштаваны 1=ДПУ БССР
|дата арышту 1=27.03.1930
|абвінавачванне 1=Удзел у контррэвалюцыйнай арганізацыі "Саюз вызвалення Беларусі"
|дата асуджэння 1=10.04.1931
|прысуд 1=5 гадоў ссылкі
|месца адбываньня 1=РСФСР, г. Вятка
|дата рэабілітацыі 1=1960
}}

[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]

==Біяграфія==

@@ Радок 1: / Радок 1: @@
 {{Шаблон:Фармуляр
-|фотаздымак=Чарнушэвіч_Нічыпар_Фёдаравіч.jpg
+|фотаздымак=Чарнушэвіч_Нічыпар_Фёдаравіч_(1900).jpg
 |подпіс да фатаграфіі=Нічыпар Чарнушэвіч
 |дата нараджэння=14.11.1900
@@ Радок 13: / Радок 13: @@
 |месца пахавання=Беларусь, г. Мінск, усходнія могілкі
 |крыніцы дадзеных=[http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19880 Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, т. II]
 |дзе і кім арыштаваны 1=ДПУ БССР
 |дата арышту 1=27.03.1930

@@ Радок 2: / Радок 2: @@
 |фотаздымак=Чарнушэвіч_Нічыпар_Фёдаравіч.jpg
 |подпіс да фатаграфіі=Нічыпар Чарнушэвіч
-|дата нараджэння=01.11.1900
+|дата нараджэння=14.11.1900
 |варыянты імя=Тодаравіч
 |месца нараджэння=Мінская губерня, Слуцкі павет (Мінская вобласць), мяст. Капыль
@@ Радок 13: / Радок 13: @@
 |месца пахавання=Беларусь, г. Мінск, усходнія могілкі
 |крыніцы дадзеных=[http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-ii?id=19880 Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, т. II]
 |дзе і кім арыштаваны 1=ДПУ БССР
 |дата арышту 1=27.03.1930
@@ Радок 21: / Радок 22: @@
 |дата освобождения 1=08.1935
 |дата рэабілітацыі 1=19.09.1960
 }}
@@ Радок 39: / Радок 39: @@
 Чарнушэвіч Нічыпар Тодаравіч нарадзіўся 14 лістапада 1900 у мястэчку Капыль Слуцкага павета Мінскай губерні (цяпер гарадскі цэнтр у Мінскай вобласці), у сялянскай сям’і.
-Атрымаў пачатковую адукацыю, навучаўся ў духоўнай вучэльні, настаўнічаў на Кіеўшчыне (па іншых звестках у Траянаўскім земскім народным вучылішчы на Капыльшчыне). У 1920–1922 гг. служыў у Чырвонай Арміі, быў камандзірам роты, трапіў у палон пад Варшавай, затым вярнуўся ў Беларусь. У 1924–1929 гг. навучаўся на сацыяльна-гістарычным аддзяленні педагагічнага факультэта БДУ, паралельна працаваў у газеце “Савецкая Беларусь”, прымаў удзел у дзейнасці літаратурнага аб’яднання “Маладняк”. У 1929–1930 гг. – слухач Вышэйшых навукова-педагагічных курсаў пры 2-м Маскоўскім універсітэце. Вясной 1930 г. быў арыштаваны па справе “Саюза вызвалення Беларусі”. 10 красавіка 1931 г. прыгавораны да 5 гадоў ссылкі ў г. Вятка. У 1931–1935 гг. займаў кафедру біяфізікі ў мясцовым інстытуце, з’яўляўся супрацоўнікам газеты «Вятская правда» (пазней «Кировская правда»). У жніўні 1935 г. абвінавачанні былі зняты. У 1935–1941 гг. выкладаў гісторыю ў сярэдніх школах № 379 і 395 Масквы. У кастрычніку 1941 г. эвакуіраваўся ў г. Цюмень, дзе працаваў загадчыкам аддзела рэдакцыі газеты «Тюменская правда». З 1947 г. жыў у Мінску. Працаваў у Беларускім дзяржаўным выдавецтве, начальнікам планавага аддзела Белсельгасзабеспячэння, выкладчыкам гісторыі ў Мінскай афіцэрскай школе, старшым інжынерам трэста папяровай прамысловасці, на Беларускім тэлебачанні. Канчаткова рэабілітаваны 19.09.1960 г.
+Атрымаў пачатковую адукацыю, навучаўся ў духоўнай вучэльні, настаўнічаў на Кіеўшчыне (па іншых звестках у Траянаўскім земскім народным вучылішчы на Капыльшчыне). У 1920–1922 гг. служыў у Чырвонай Арміі, быў камандзірам роты, трапіў у палон пад Варшавай, затым вярнуўся ў Беларусь. У 1924–1929 гг. навучаўся на сацыяльна-гістарычным аддзяленні педагагічнага факультэта БДУ, паралельна працаваў у газеце “Савецкая Беларусь”, прымаў удзел у дзейнасці літаратурнага аб’яднання “Маладняк”. У 1929–1930 гг. – слухач Вышэйшых навукова-педагагічных курсаў пры 2-м Маскоўскім універсітэце. Вясной 1930 г. быў арыштаваны па справе “Саюза вызвалення Беларусі”. 10 красавіка 1931 г. прыгавораны да 5 гадоў ссылкі ў г. Вятка. У 1931–1935 гг. займаў кафедру біяфізікі ў мясцовым інстытуце, з’яўляўся супрацоўнікам газеты «Вятская правда» (пазней «Кировская правда»). У жніўні 1935 г. абвінавачанні былі зняты. У 1935–1941 гг. выкладаў гісторыю ў сярэдніх школах № 379 і 395 Масквы. У кастрычніку 1941 г. эвакуіраваўся ў г. Цюмень, дзе працаваў загадчыкам аддзела рэдакцыі газеты «Тюменская правда». З 1947 г. жыў у Мінску. Працаваў у Беларускім дзяржаўным выдавецтве, начальнікам планавага аддзела Белсельгасзабеспячэння, выкладчыкам гісторыі ў Мінскай афіцэрскай школе, старшым інжынерам трэста папяровай прамысловасці, на Беларускім тэлебачанні. Канчаткова рэабілітаваны 19.09.1960 г. Памёр 18 лютага 1967 г.
 Першыя творы надрукаваў у 1923 г. (часопіс «Полымя»). Аўтар зборнікаў вершаў «Дзіва» (1927), «Нясу надзею» (1962), «Гаворка дум» (1966), «Выбраныя вершы» (1975), п'ес «Шукальнікі вышыні», «Сям'я доктара Чыверса», кінасцэнарыя «Арсенал пачуццяў».

@@ Радок 38: / Радок 38: @@
 “Нічыпар Чарнушэвіч ужо незадоўга да смерці ў Мінску расказаў пра першы год свайго жыцця ў Вятцы. Ён быў арыштаваны ў лютым 1930 г. у Маскве, дзе вучыўся на педолага-педагагічных курсах. Гэтыя курсы зусім не вабілі яго, але настаўніцкая работа ў Бярэзіне так не падабалася яму і так было прывабна жыць у Маскве, што ён быў згодзен на якія хаця курсы. У універсітэце Нічыпар у нашай групе (ды і наогул) быў самы адукаваны, гэта значыцца, ён адзіны ўмеў чытаць па-англійску, а скончыўшы пачаў чытаць літаратуру па фізіцы. Можна думаць, што такое навучанне давала мала эфекту, але ўсе астатнія з сацыяльна-гістарычнага аддзялення не ведалі і гэтага. Але нават і гэта невялікае багацце ў Вятцы надта прыдалося. Калі Нічыпар выйшаў на волю, то ў яго, пэўна, было некалькі рублёў і ніадкуль дапамогі. Трэба было разлічваць толькі на сябе, і ён пайшоў шукаць работу. Скрозь казалі, што непатрэбен, і так ён дайшоў да Ветэрынарнага інстытута, дзе запытаў (здаецца, так) ці не патрэбен ім дворнік (дворніку абавязкова давалася кватэра, што было вельмі важна). Пасля некаторай размовы з малым начальнікам яго павялі да дырэктара (рэктараў у той час не было). Там размова прыняла нечаканы характар. Дырэктара перш за ўсё ўразіла, калі ён даведаўся, што чалавек, які просіць работы дворніка, чытае па-англійску. Пасля высветлілася, што Нічыпар штось ведае з фізікі. Канец размовы быў фантастычны: яму прапанавалі заняць кафедру біяфізікі ў інстытуце. Зараз гэта здаецца фантастыкай, але ў 1931 г., калі адчыняліся ці не сотні новых інстытутаў, а шмат хто з кваліфікаваных працаўнікоў паехаў будаваць Беламорканал ці сеч лес, працаўнікоў востра не ставала, а фізіка такі ж фізіка, а не філасофія ці гісторыя. Нічыпар засаромеўся, але дырэктар сказаў, што прызначае на пасаду з сённяшняга дня, з сённяшняга дня будзе плаціць яму, а зараз выдасць аванс, парэкамендуе, дзе жыць. Адмаўляцца было недарэчна, і Нічыпар згадзіўся. .У той самы дзень заняў добры пакой, а на другі дзень пайшоў у бібліятэку, дзе і засеў. У Вятцы ў той час была адна з самых лепшых абласных бібліятэк, чытаць было што, было даволі і часу, таму што быў пачатак чэрвеня, а заняткі весці трэба было з верасня. Год (так казаў сам Нічыпар) ён спаў 3 – 4 гадзіны, але аўладаў ведамі ў сваёй галіне ў такім памеры, што цалкам задавальняў і студэнтаў, і дырэкцыю. Але вясною 1932 г. стаў адчуваць сябе кепска. Пайшоў да дактароў. Агледзеўшы і паставіўшы яго на рэнтген, дактары сказалі, што жыць засталося 2-3 месяцы. На гэтым сказаліся не толькі шалёныя заняткі, але і 11 дзён галадоўкі ў Мінску. За год працы набралася даволі багата грошай. Работу трэба было пакінуць. Гаспадыня штодня купляла хвораму чвэрць (3 літры?) малака, якое парыла ў печы, і 200 грамаў масла. Рана Нічыпар піў літр малака, кінуўшы туды 100 грамаў масла, і ішоў за горад, дзе ляжаў або сядзеў у лесе або ў лузе. Днём ішоў дахаты, піў яшчэ літр з маслам, абедаў, клаўся паляжаць, а ўвечары ізноў ішоў за горад (зразумела, калі не было дажджу). Мінулі прызначаныя 2 месяцы, хворы жыў, мінуў яшчэ і яшчэ месяц, хворы жыў, дзівячы дактароў, і так пражыў яшчэ 35 гадоў, заставіўшы дзвюх дачок”.
-'''Успаміны Міколы Чарнушэвіча пра юнацкія гады брата (у перадачы Мікалая Улашчыка)''':
+'''Успаміны Міколы Чарнушэвіча пра юнацкія гады брата (у падачы Мікалая Улашчыка)''':
 “У 13-14 гадоў Нічыпар быў надта набожны і збіраўся пайсці ў манахі. Поп (пэўна ж, капыльскі) адгаварыў яго ад гэтага і параіў пайсці вучыцца ў духоўнае вучылішча, каб пасля перайсці ў семінарыю, а летам 1915 г. гэта вучылішча, чакаючы прыходу немцаў, выехала (здаецца, так) у Калугу. Там Нічыпар дачакаўся рэвалюцыі, вучылішча было зачынена, да таго часу зніклі і набожныя настроі, і Нічыпар нейкім чынам апынуўся на Украіне, на Кіеўшчыне, дзе стаў настаўнікам “на сэлі”. У той час Украіна была ахоплена нацыянальным рухам, новы настаўнік скора аўладаў украінскай мовай і стаў гарачым прыхільнікам украінскага руху. Там прайшоў год ці два, настрой у Нічыпара змяніўся, ён стаў спачуваць бальшавікам, у 1919 ці 1920 г. уступіў у Чырвоную Армію і праз некаторы час стаў камандзірам роты. З-пад Кіева дайшоў да Варшавы, дзе трапіў у палон. З палону выбраўся ў 1922 г. і прыйшоў у Капыль у той кароткай ватоўцы з жоўтай пасмай на рукаве, якую ў першую вайну немцы давалі палонным і якія засталіся ў Польшчы. Адно рукаво гэтага мундзіра было адарвана, і ў Нічыпара наогул быў выгляд калі не басяка, то нечага падобнага, але ў той час такіх бедалагаў хадзіла нямала і на іх асабліва і не дзівіліся”.
 Vadzim Urubleuski 20:38, 5 кастрычніка 2018 (MSK)
 == Крыніцы ==
 Улашчык, М. Выбранае /М. Улашчык. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2001. С. 421-422.

← Папярэдн. версія		Версія ад 17:38, 5 кастрычніка 2018
Радок 32:		Радок 32:


−	==~~Біяграфія~~==	+	==Успаміны==
		+
		+	'''Успаміны Міколы Улашчыка пра перыяд 1930-1932 гг. у жыцці Нічыпара Чарнушэвіча''':
		+
		+	“Нічыпар Чарнушэвіч ужо незадоўга да смерці ў Мінску расказаў пра першы год свайго жыцця ў Вятцы. Ён быў арыштаваны ў лютым 1930 г. у Маскве, дзе вучыўся на педолага-педагагічных курсах. Гэтыя курсы зусім не вабілі яго, але настаўніцкая работа ў Бярэзіне так не падабалася яму і так было прывабна жыць у Маскве, што ён быў згодзен на якія хаця курсы. У універсітэце Нічыпар у нашай групе (ды і наогул) быў самы адукаваны, гэта значыцца, ён адзіны ўмеў чытаць па-англійску, а скончыўшы пачаў чытаць літаратуру па фізіцы. Можна думаць, што такое навучанне давала мала эфекту, але ўсе астатнія з сацыяльна-гістарычнага аддзялення не ведалі і гэтага. Але нават і гэта невялікае багацце ў Вятцы надта прыдалося. Калі Нічыпар выйшаў на волю, то ў яго, пэўна, было некалькі рублёў і ніадкуль дапамогі. Трэба было разлічваць толькі на сябе, і ён пайшоў шукаць работу. Скрозь казалі, што непатрэбен, і так ён дайшоў да Ветэрынарнага інстытута, дзе запытаў (здаецца, так) ці не патрэбен ім дворнік (дворніку абавязкова давалася кватэра, што было вельмі важна). Пасля некаторай размовы з малым начальнікам яго павялі да дырэктара (рэктараў у той час не было). Там размова прыняла нечаканы характар. Дырэктара перш за ўсё ўразіла, калі ён даведаўся, што чалавек, які просіць работы дворніка, чытае па-англійску. Пасля высветлілася, што Нічыпар штось ведае з фізікі. Канец размовы быў фантастычны: яму прапанавалі заняць кафедру біяфізікі ў інстытуце. Зараз гэта здаецца фантастыкай, але ў 1931 г., калі адчыняліся ці не сотні новых інстытутаў, а шмат хто з кваліфікаваных працаўнікоў паехаў будаваць Беламорканал ці сеч лес, працаўнікоў востра не ставала, а фізіка такі ж фізіка, а не філасофія ці гісторыя. Нічыпар засаромеўся, але дырэктар сказаў, што прызначае на пасаду з сённяшняга дня, з сённяшняга дня будзе плаціць яму, а зараз выдасць аванс, парэкамендуе, дзе жыць. Адмаўляцца было недарэчна, і Нічыпар згадзіўся. .У той самы дзень заняў добры пакой, а на другі дзень пайшоў у бібліятэку, дзе і засеў. У Вятцы ў той час была адна з самых лепшых абласных бібліятэк, чытаць было што, было даволі і часу, таму што быў пачатак чэрвеня, а заняткі весці трэба было з верасня. Год (так казаў сам Нічыпар) ён спаў 3 – 4 гадзіны, але аўладаў ведамі ў сваёй галіне ў такім памеры, што цалкам задавальняў і студэнтаў, і дырэкцыю. Але вясною 1932 г. стаў адчуваць сябе кепска. Пайшоў да дактароў. Агледзеўшы і паставіўшы яго на рэнтген, дактары сказалі, што жыць засталося 2-3 месяцы. На гэтым сказаліся не толькі шалёныя заняткі, але і 11 дзён галадоўкі ў Мінску. За год працы набралася даволі багата грошай. Работу трэба было пакінуць. Гаспадыня штодня купляла хвораму чвэрць (3 літры?) малака, якое парыла ў печы, і 200 грамаў масла. Рана Нічыпар піў літр малака, кінуўшы туды 100 грамаў масла, і ішоў за горад, дзе ляжаў або сядзеў у лесе або ў лузе. Днём ішоў дахаты, піў яшчэ літр з маслам, абедаў, клаўся паляжаць, а ўвечары ізноў ішоў за горад (зразумела, калі не было дажджу). Мінулі прызначаныя 2 месяцы, хворы жыў, мінуў яшчэ і яшчэ месяц, хворы жыў, дзівячы дактароў, і так пражыў яшчэ 35 гадоў, заставіўшы дзвюх дачок”.
		+
		+	'''Успаміны Міколы Чарнушэвіча пра юнацкія гады брата (у перадачы Мікалая Улашчыка)''':
		+
		+	“У 13-14 гадоў Нічыпар быў надта набожны і збіраўся пайсці ў манахі. Поп (пэўна ж, капыльскі) адгаварыў яго ад гэтага і параіў пайсці вучыцца ў духоўнае вучылішча, каб пасля перайсці ў семінарыю, а летам 1915 г. гэта вучылішча, чакаючы прыходу немцаў, выехала (здаецца, так) у Калугу. Там Нічыпар дачакаўся рэвалюцыі, вучылішча было зачынена, да таго часу зніклі і набожныя настроі, і Нічыпар нейкім чынам апынуўся на Украіне, на Кіеўшчыне, дзе стаў настаўнікам “на сэлі”. У той час Украіна была ахоплена нацыянальным рухам, новы настаўнік скора аўладаў украінскай мовай і стаў гарачым прыхільнікам украінскага руху. Там прайшоў год ці два, настрой у Нічыпара змяніўся, ён стаў спачуваць бальшавікам, у 1919 ці 1920 г. уступіў у Чырвоную Армію і праз некаторы час стаў камандзірам роты. З-пад Кіева дайшоў да Варшавы, дзе трапіў у палон. З палону выбраўся ў 1922 г. і прыйшоў у Капыль у той кароткай ватоўцы з жоўтай пасмай на рукаве, якую ў першую вайну немцы давалі палонным і якія засталіся ў Польшчы. Адно рукаво гэтага мундзіра было адарвана, і ў Нічыпара наогул быў выгляд калі не басяка, то нечага падобнага, але ў той час такіх бедалагаў хадзіла нямала і на іх асабліва і не дзівіліся”.
		+
		+	Vadzim Urubleuski 20:38, 5 кастрычніка 2018 (MSK)
		+
		+	== Крыніцы ==
		+
		+	Улашчык, М. Выбранае /М. Улашчык. – Мінск : Беларускі кнігазбор, 2001. С. 421-422.

@@ Радок 25: / Радок 25: @@
 [[Катэгорыя:Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі]]
 [[Катэгорыя:Справа "Саюз вызвалення Беларусі"]]
 {{Шаблон:Рэпрэсаваныя сваякі

@@ Радок 1: / Радок 1: @@
 {{Шаблон:Фармуляр
 |дата нараджэння=01.11.1900
 |варыянты імя=Тодаравіч
 |месца нараджэння=Мінская губерня, Слуцкі павет (Мінская вобласць), мяст. Капыль
 |нацыянальнасць=беларус
 |адукацыя=вышэйшая
 |прафесія / месца працы=слухач Вышэйшых навукова-педагагічных курсаў пры 2-м Маскоўскім універсітэце
 |дата смерці=18.02.1967
 |месца смерці=БССР, г. Мінск
@@ Радок 18: / Радок 19: @@
 |прысуд 1=5 гадоў ссылкі
 |месца адбываньня 1=РСФСР, г. Вятка
-|дата рэабілітацыі 1=1960
+|дата освобождения 1=08.1935
 }}
@@ Радок 26: / Радок 29: @@
 [[Катэгорыя:Справа "Саюз вызвалення Беларусі"]]
 [[Катэгорыя:Літаратурнае аб'яднанне Маладняк]]
 {{Шаблон:Рэпрэсаваныя сваякі
@@ Радок 31: / Радок 35: @@
 }}
 ==Успаміны==

@@ Радок 23: / Радок 23: @@
 [[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]
 [[Катэгорыя:Паэты і пісьменнікі]]
 {{Шаблон:Рэпрэсаваныя сваякі

← Папярэдн. версія		Версія ад 16:14, 30 красавіка 2017
Радок 22:		Радок 22:

	[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]		[[Катэгорыя:Адкрыты спіс]]
		+	[[Катэгорыя:Паэты і пісьменнікі]]

		+	{{Шаблон:Рэпрэсаваныя сваякі
		+	\|брат=[[Чарнушэвіч Мікалай Фёдаравіч (1904)]]
		+	}}


	==Біяграфія==		==Біяграфія==